Παιδοψυχίατρος, ψυχολόγος, λογοθεραπευτής ή εργοθεραπευτής;
Πολλοί γονείς αναζητούν άμεσα θεραπεία όταν ένα παιδί δυσκολεύεται στον λόγο, στη συμπεριφορά, στη συγκέντρωση ή στις κοινωνικές σχέσεις. Όμως πριν από οποιαδήποτε παρέμβαση, χρειάζεται να απαντηθεί ένα βασικό ερώτημα:
Τι ακριβώς συμβαίνει με το παιδί;
Ο παιδοψυχίατρος είναι ο ιατρός που αξιολογεί συνολικά την αναπτυξιακή, συναισθηματική και ψυχική λειτουργία του παιδιού. Διερευνά πιθανούς βιολογικούς, αναπτυξιακούς, οικογενειακούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες, συνθέτει όλες τις διαθέσιμες πληροφορίες και καταλήγει σε κλινική εκτίμηση και διάγνωση όταν αυτή απαιτείται.
Οι ψυχολόγοι, λογοθεραπευτές και εργοθεραπευτές διαθέτουν διαφορετική εκπαίδευση και εξειδίκευση και συμβάλλουν με τις δικές τους θεραπευτικές και αξιολογικές παρεμβάσεις στους τομείς της ψυχικής λειτουργίας, της επικοινωνίας, της μάθησης και της καθημερινής λειτουργικότητας του παιδιού. Ο ρόλος τους είναι ουσιαστικός, αλλά διαφορετικός από εκείνον του παιδοψυχιάτρου, ο οποίος είναι υπεύθυνος για τη συνολική ιατρική και ψυχιατρική εκτίμηση και τη διαγνωστική διερεύνηση.
Ένα παιδί μπορεί να παρουσιάζει δυσκολίες συγκέντρωσης λόγω ΔΕΠΥ, άγχους, μαθησιακών δυσκολιών, αναπτυξιακής διαταραχής ή συνδυασμού παραγόντων. Η ίδια συμπεριφορά δεν σημαίνει πάντα την ίδια αιτία — και διαφορετικές αιτίες απαιτούν διαφορετική αντιμετώπιση. Γι’ αυτό η διάγνωση δεν είναι μια «ταμπέλα». Είναι το εργαλείο που καθοδηγεί τη σωστή θεραπεία. Η αξιολόγηση ορίζει την κατεύθυνση και η θεραπεία δίνει στο παιδί τα μέσα να προχωρήσει.
Η συνολική διάρκεια μιας πλήρους παιδοψυχιατρικής αξιολόγησης πόσο έχει οριστεί διεθνώς;
Η American Academy of Child and Adolescent Psychiatry (AACAP) στο Practice Parameters for the Psychiatric Assessment of Children and Adolescents (King, 1997) περιγράφει ότι μια πλήρης παιδοψυχιατρική αξιολόγηση απαιτεί συνήθως 3 έως 6 ώρες συνολικού κλινικού χρόνου, οι οποίες κατανέμονται συνήθως σε 2–4 ξεχωριστές συναντήσεις. Ο Costello et al. (1988) ανέδειξαν ότι στις «βραχείες» αξιολογήσεις (κάτω από 45 λεπτά), σημαντικές συννοσηρότητες χάνονται σε ποσοστό άνω του 40% .
Αν υπάρχει υποψία αυτισμού αλλάζει κάτι στην διάρκεια;
Η αξιολόγηση ΔΑΦ αποτελεί χρονοβόρα κατηγορία λόγω της πρώιμης ηλικίας που συχνότερα αρχίζει η διαγνωστική διαδικασία, της φύσης της παθολογίας αλλά και το πόσο σημαντική είναι λεπτομερής εικόνα των ικανοτήτων του παιδιού για τον θεραπευτικό σχεδιασμό. Μάλιστα, αν χορηγηθούν εργαλεία όπως το ADOS-2 (Lord et al., 2012) και το ADI-R (Rutter et al., 2003) οι χρόνοι θα αυξηθούν παραπάνω. Λεπτομερέστερα το ADOS-2: 40–60 λεπτά παρατήρησης και ADI-R: 90–180 λεπτά δομημένης συνέντευξης γονέα.
Συνολικά, μια πλήρης αξιολόγηση ΔΑΦ μπορεί να ξεπεράσει τις 6 ώρες κλινικού χρόνου (Zwaigenbaum et al., 2015).
Παράδειγμα Αξιολόγησης ΔΕΠ-Υ;
Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της AACAP (Wolraich et al., 2011) και της NICE (2018), η αξιολόγηση ΔΕΠ-Υ περιλαμβάνει λήψη ιστορικού, κλινική συνέντευξη και συμπλήρωση κλιμάκων από γονείς, με ελάχιστο συνολικό κλινικό χρόνο 2–4 ωρών κατανεμημένο σε πλέον της μία επαφές.
Πόσο κοστίζει η διαγνωστική αξιολόγηση του παιδιού μου στο ιατρείο σας;
Η διαγνωστική αξιολόγηση για το 2026 στο ιατρείο μας κοστίζει 40€ συνολικά — σταθερή αμοιβή, ανεξάρτητα από τον αριθμό των συνεδριών που απαιτεί η διαδικασία. Ανάλογα με το παρουσιαζόμενο πρόβλημα, η αξιολόγηση έτσι μπορεί να περιλαμβάνει περισσότερες από μία συναντήσεις — αλλά η αμοιβή παραμένει η ίδια. Δεν υπάρχει χρέωση ανά επίσκεψη: πληρώνετε συνεπώς μία φορά στο τέλος/flat rate για ολόκληρη την αξιολόγηση του παιδιού σας.
Αν πάω το παιδί στον παιδοψυχίατρο, σημαίνει ότι θα πάρει φάρμακα;
Αυτός είναι ένας από τους μεγαλύτερους φόβους των γονέων. Η απάντηση είναι όχι. H πρώτη γραμμή αντιμετώπισης για τις περισσότερες δυσκολίες είναι η ψυχοεκπαίδευση, η συμβουλευτική γονέων και η ψυχοθεραπεία του παιδιού.
Τι να πω στο παιδί πριν το πρώτο μας ραντεβού;
Ανάλογα με την ηλικία του. Στα μικρότερα παιδιά αποφεύγουμε λέξεις που τρομάζουν. Μπορείτε να πείτε: "Θα πάμε σε έναν κύριο που η δουλειά του είναι να βοηθάει τα παιδιά να καταλαβαίνουν τα συναισθήματά τους και να τα κάνει χαρούμενα". Για τα μεγαλύτερα παιδιά και τους εφήβους, βοηθά η απλή ειλικρίνεια, π.χ. "Βλέπω ότι τον τελευταίο καιρό δυσκολεύεσαι με το άγχος σου και βρήκα έναν ειδικό για να μας βοηθήσει", κάτι που και χτίζει εμπιστοσύνη και είναι ξεκάθαρο.
Το επόμενο ραντεβού μας; Παρακολούθηση.
Η διάγνωση είναι μόνο η αρχή, καθώς η παιδοψυχιατρική παρακολούθηση (follow-up) που ακολουθεί είναι καθοριστική για την εξέλιξη του παιδιού, με τα ραντεβού επανεκτίμησης να προγραμματίζονται συνήθως κάθε 3 έως 6 μήνες —ή και συχνότερα αν υπάρχει έναρξη φαρμακευτικής αγωγής. Αυτή η σταθερή επαφή είναι απαραίτητη, αρχικά για καθαρά πρακτικούς λόγους, καθώς το ασφαλιστικό ταμείο (ΕΟΠΥΥ) απαιτεί τακτικές αξιολογήσεις για να εγκρίνει και να ανανεώνει τις γνωματεύσεις των ειδικών θεραπειών (όπως λογοθεραπείες ή εργοθεραπείες). Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι, καθώς το παιδί αναπτύσσεται, οι προκλήσεις αλλάζουν και το θεραπευτικό πλάνο πρέπει να προσαρμόζεται στα νέα δεδομένα, ενώ παράλληλα ο γιατρός μπορεί να εντοπίσει έγκαιρα τυχόν συννοσηρότητες —δηλαδή νέες δυσκολίες, όπως άγχος, συναισθηματικές εξάρσεις ή κατάθλιψη, που συχνά συνυπάρχουν ή εμφανίζονται αργότερα πάνω σε μια αρχική διάγνωση (π.χ. ΔΕΠΥ ή αυτισμό) και απαιτούν άμεση αντιμετώπιση.
Μπορεί ο παιδοψυχίατρος να γράψει ειδικές θεραπείες μέσω ΕΟΠΥΥ ή το ταμείο του Στρατού;
Ναι, και είναι ένας από τους κύριους λόγους προσέλευσης. Μόνο ειδικοί ιατροί, όπως λόγου χάρη οι παιδοψυχίατροι, έχουν το δικαίωμα να εκδώσουν γνωματεύσεις (μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας του ΕΟΠΥΥ ή ειδικής γνωμάτευσης για τον Στρατό) ώστε οι γονείς να δικαιούνται ασφαλιστική συμμετοχή για συνεδρίες λογοθεραπείας, εργοθεραπείας, ειδικής διαπαιδαγώγησης και ψυχοθεραπείας.
Μου είπαν να σας πω να μπει ο κωδικός...
Η χρήση ψεύτικων κωδικών νόσου στον ΕΟΠΥΥ για να επιστραφούν παραπάνω χρήματα/μεγαλύτερη συμμετοχή του κράτους στις ειδικές θεραπείες δεν είναι μια αθώα διευκόλυνση. Με τους σημερινούς ηλεκτρονικούς ελέγχους, οι παρατυπίες εντοπίζονται εύκολα, ακόμη και αναδρομικά μετά από χρόνια. Το ρίσκο είναι τεράστιο, καθώς οδηγεί σε άμεση διακοπή των παροχών, υποχρεωτική επιστροφή όλων των χρημάτων πίσω στο κράτος και δικαστικές περιπέτειες για γονείς και γιατρούς.
H μόνη ασφαλής και νόμιμη οδός είναι μια πραγματική και τεκμηριωμένη διάγνωση!